نتیجه تصویری برای زنبور عسل

برخی محصولات زنبور عسل هر کیلو 5 میلیون تومان ارزش دارد!!


هرسال  کلاس های آموزشی مختلفی در ایران برگزار کرد و در پی آن زنبورداران ما در تولید ژل رویال، پیشرفت کردند. تولید ژل رویال امسال چندبرابر می شود.

 یوسف ناصری- زنبور عسل، محصولات و فرآورده های متنوعی می تواند تولید کند از جمله، عسل، موم، بره موم، ژل رویال و گرده. در این میان اما محصول عسل برای ما بیش از هر محصولی شناخته شده است. این در حالی است که چینی ها از هر کدوی زنبور عسل حدود 12 کیلوگرم ژل رویال به دست می آورند که غذای ملکه زنبور عسل است و هر کیلوگرم آن 5 میلیون تومان ارزش دارد.

بر اساس آمارهای موجود در سال 88 میزان کل تولید عسل ایران 46 هزار تن بوده و این رقم به 81 هزار تن در سال 1395 رسیده است. مطابق گفته محمد میرزایی رئیس کارگروه زنبور عسل وزارت جهاد کشاورزی که در اردیبهشت سال 95 صحبت کرده بود، میانگین تولید عسل از هر کندو در ایران حدود 10 کیلو و 800 گرم است.

از طرفی آمارهایی وجود دارد که در کشورهای صنعتی از هر کندو مقدار 60 کیلوگرم عسل تولید می کنند. از طرف دیگر در سال های اخیر فعالان صنعت زنبورداری از تاثیر مخرب ریزگردها بر تولید عسل صحبت کرده و همچنین از وجود عسل های تقلبی در بازار کشور گلایه می کنند.

متن پیش رو، گفت و گوی عصر ایران با مهندس حسین پورقرایی( دبیر انجمن علمی زنبور عسل) است درباره مسائل مربوط به صنعت زنبورداری و توانمندی ها و چالش های این صنعت که بیش از 70 هزار نفر به طور مستقیم اشتغال ایجاد کرده است.
***

*مطابق اعلام معاون امور دام وزارت کشاورزی، در سال 1395 کل تولید عسل ایران 81 هزار و 500 تن  بوده است. با توجه به تعداد کندوهای زنبور عسل در ایران اما مقدار تولید نسبت به کشورهای دیگر کمتر است. چرا سرانه تولید هر کندو در کشور ما چنین وضعی دارد؟

- در کل دنیا 81 میلیون کلونی(کندو) زنبور عسل وجود دارد. تولید عسل دنیا یک میلیون و 650 هزار تن است. در ایران تعداد زنبوردار ما، حدودا 73 هزار و 800 نفر است. تعداد کندوی مدرن ما 6 میلیون و 431 هزار کلونی است و تعداد کلونی بومی هم 262 هزار. در ضمن وقتی زنبور در جایی جمع می شود تولید کلونی می کند.

میزان تولید عسل ما 77 هزار و 390 هزار تن است. میانگین تولید کلونی ها مدرن ما 11.8 کیلوگرم است و بومی نیز 4.79 کیلوگرم است. طبق آمار سال 2013 رتبه ایران در جهان از نظر تعداد کلونی، چهارم است و مقدار کل تولید عسل ما در دنیا در رتبه هشتم است. این اطلاعات زنبورداری مربوط به سالنامه ای است که صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری چاپ کرده و تمام آمارهایش رسمی است و از معاونت امور دام وزارت جهاد کشاورزی گرفته است.

*از نظر سرانه تولید رتبه ایران چگونه است؟

-سرانه تولید عسل در کشورمان 978 گرم است و سرانه مصرف عسل هم 961 گرم است.

*آماری وجود دارد که طبق آن در کشورهای پیشرفته از هر کندو 60 کیلو عسل به دست می آورند و متوسط تولید دنیا 20 کیلو و در ایران 13 کیلوگرم است.

-مورد جالبی که می خواهم مطرح کنم درباره ارزش اقتصادی گردافشانی زنبور عسل است. ارزش اقتصادی تولیدات مستقیم کلونی، هزار و  650 میلیارد تومان است. ارزش اقتصادی گردافشانی زنبورعسل 166 هزار و 30 میلیارد تومان است. یعنی ارزش اقتصادی گردافشانی زنبور عسل 100 برابر ارزش تولیدات مستقیم مثل عسل و موم است.

*یعنی تاثیر می گذارد در افزایش تولیدات کشاورزی؟

-بله؛ ارزش اقتصادی گردافشانی زنبور عسل 100 برابر ارزش تولیدات مستقیم زنبور است. به همین دلیل در کشورهای دیگر به خاطر گردافشانی به زنبوردار ارقام بالایی به عنوان کرایه برای استقرار کلونی در مزارع و باغات می دهند. متاسفانه این نوع پرداخت به زنبوردار، هنوز در مملکت ما رواج پیدا نکرده است.

*بابت گردافشانی باغدار به زنبوردار چقدر پرداخت می کند؟

-در آمریکا می دانم که برای درختان بادام تا 170 دلار به ازای هر دوره گردافشانی به زنبوردار می دهند. این آمار مربوط به 2 سال پیش است. یعنی برای یک دوره گردافشانی  170 دلار می دادند که زنبوردار، زنبورهای خودش را در آن باغ بگذارد. این رقم برای بادام بود ولی مبلغ پرداختی برای باغ سیب و محصولات کشاورزی فرق می کند.

از طریق اینترنت نیازمندی خود را اعلام می کنند و زنبورداران هم از طریق اینترنت، اطلاعات خودشان را می دهند. بعد کلونی ها را برای باغ اجازه می کنند.

*واقعا این صحت دارد که در کشورهای پیشرفته از هر کندوی زنبور عسل 60 کیلو عسل تولید می کنند؟

-بعضی از کشورها این مقدار تولید دارند. وقتی تعداد کلونی کم باشد و محصول در اوج گل دهی باشد و جمعیت کلونی مناسب باشد، به راحتی می توانند این مقدار عسل به دست آورند.

*مدیر عامل اتحادیه کشوری زنبورداران در همین سال های اخیر که گرد و غبار شدت گرفته است گفته بود که ریزگردها باعث کاهش تولید 70 درصدی عسل شده. همچنین گفته بود بعضی استان ها  برداشت عسل نداشته اند و در بخشی از آذربایجان غربی و مازندران  و اصفهان از هر کندو 2 کیلو عسل برداشت کرده اند. تحلیل شما نسبت به کاهش تولید عسل به خاطر ریزگرد چگونه است؟

-این رقمی که ایشان گفته لابد از یک مأخذی استفاده کرده است. به هر حال وقتی ریزگردها می آیند کل شرایط محیطی را تحت الشعاع قرار می دهد. زنبوردار، کندوهای زنبور را به امید برداشت عسل به جایی می برد. او زنبورهایش را در جایی مستقر کرده است که مثلا در آنجا گیاه گون، گل بدهد و عسل برداشت کند. وقتی ریزگرد بیاید دیگر شهدی نمی ماند که استفاده شود.

در این مواقع زنبوردار نمی تواند عسل برداشت کند و محصولی هم که تولید می شود صرف تغذیه زنبورها خواهد شد. ریزگردها چنین ضرری دارند ولی من آمار مستندی ندارم که ریزگردها باعث کاهش 70 درصدی عسل شده باشد. ما اگر میزان تولید سالیانه عسل را در سال های مختلف در نظر بگیریم متوجه می شویم چقدر کاهش تولید عسل اتفاق افتاده است.

*تعداد 22 استان کشور درگیر ریزگردها بوده و هستند. آیا گزارش هایی از جانب زنبورداران کشور به شما رسیده که بگویند ریزگردها بر تولید عسل تاثیر عملی گذاشته است؟

-گزارش به ما نرسیده است که آمار رسمی و مکتوب به ما داده باشند ولی هر سال اداره زنبور عسل معاونت امور دام وزارت جهاد کشاورزی، آمار سراسری از تولید عسل و تعداد زنبوردار می گیرد.

*برخی از مسئولان اتحادیه کشوری زنبورداران اعتقاد دارند در شرایط نامناسبی که به خاطر ریزگردها و گرمای هوا وجود داشته است فقط زنبوردارانی که به زنبورهای خود شکر داده اند برداشت خوبی داشته اند. اعتقاد دارند که این نوع عسل چون از شهد گل تهیه نشده پس اصلا نمی توان آن را عسل دانست. واقعا آن عسل هایی را که با استفاده از شکر تولید شده جزو عسل محسوب نمی شود؟

-ما سه نوع عسل داریم. یک نوع، عسل طبیعی است. یعنی عسلی که به طور مستقیم از شهد گل به دست می آید. یک نوع دیگر داریم که اصطلاحا به آن عسل شکری می گویند. زنبوردار در شرایط خاصی و در فصل بهار باید به زنبورهایش شکر بدهد.

جمعیت زنبورها در فصل زمستان و در زمان زمستان گذرانی، به حداقل می رسد. گرده در طبیعت و در اوایل بهار وجود دارد ولی شهد، کمتر است. در فصل بهار ، زنبوردار برای که جمعیت کلونی اش زیاد شود به زنیورهایش شکر می دهد.

منابع پروتئینی کلونی برای تغذیه لاروها از طریق گرده تامین می شود و منابع کالری دار از طریق شکر. با این کارها جمعیت کندو زیاد می شود و کندو برای برداشت عسل در مراحل بعدی آماده می شود.

در فصل بهار، برداشت عسل نمی کنند. اما در مواقع خاصی به جای این که زنبور روی گل برود و شهد را بردارد و بیارود، زنبوردار به زنبورها شربت شکر می دهد. زنبور به جای شهد گل، از شربت شکر برای تولید عسل استفاده می کند. می تواند دو حالت داشته باشد. یکی این که شربت شکر با شهد گل مخلوط باشد که به آن عسل شکری می گویند. اما اگر فقط شکر به زنبورها بدهد و عسل را برداشت کند، آن عسل هیچ خاصیتی ندارد.

یک نوع عسل نیز، عسل های تقلبی است. این نوع عسل از طریق زنبور تولید نمی شود. بعضا از نشاسته این عسل را تهیه می کنند و بعد هم یک تکه عسل طبیعی را به آن اضافه می کنند و به آن عسل می گویند.

*با مخلوط کردن آب و آبلیمو و شکر هم ظاهرا عسل تقلبی تهیه می کنند. مزه این عسل تقلبی به عسل طبیعی نزدیک است؟

-این دیگر اصلا تقلبی است.

* گفته می شود بعضی از آبلیموهای موجود در بازار تقلبی است و با 4 لیتر اسید و آب می توانند 10 تن آبلیموی تقلبی تهیه کنند که رنگ و مزه آن نزدیک به آبلیموی طبیعی است. بالاخره عسل تقلبی چه مزه ای دارد؟

-عسل تقلبی، به هر حال تقلبی است و بحثی در این زمینه نداریم. ما نمی توانیم اسم عسل را روی آن بگذاریم. من گفتم که سه نوع عسل داریم. این عسل ها، عسل های تقلبی است و اصلا عسل نیست.

* عسل های تقلبی که حتی در مناطق عسل خیز کشور مثل آذربایجان غربی و اردبیل فروخته می شود از نوع عسل شکری است یا عسل تقلبی؟

-آن عسل شکری است. شکر به زنبور می دهند و عسل می گیرند.

*دقیقا آماری داریم که حجم تولید عسلی که ناشی از شهد گل است و عسل ناشی از شکر چقدر است؟

-خیر. چنین آماری نداریم. اما از طریق آزمایش می توان متوجه شد. این آزمایش به ما نشان می دهد که آیا این عسل، تقلبی است یا نیست.